Ilay
New member
Deprem Konutları Geri Ödemeleri Ne Kadar? Bir Ailenin Borçlandırma Masasında Geçen Akşamı
Deprem Konutları Geri Ödemeleri Ne Kadar? Bir Akşamın İçinden Bakınca Rakamlar Başka Görünüyor
Geçenlerde bir depremzede ailesinin yeni teslim edilen evlerinin önünde yaptığı konuşmaya denk geldim. Aslında konuşulan şey çok tanıdıktı: “Bu evin geri ödemesi ne kadar olacak?”
Sorunun kendisi kısa ama cevabı tek bir rakamdan ibaret değil.
O akşam sofrada dört kişi vardı: Mehmet, eşi Elif, Mehmet'in kardeşi Murat ve Elif'in üniversiteden arkadaşı Zeynep. Masanın üzerinde çay bardakları, birkaç resmi evrak ve telefon ekranında açılmış hesap makinesi duruyordu.
Mehmet kâğıtları önüne çekti.
“Önce sistemi anlayalım,” dedi. “Toplam borç ne? İlk ödeme ne zaman? Kaç yıl sürecek? Bunları netleştirmeden aylık taksite bakmanın anlamı yok.”
Elif ise başka bir noktaya takılmıştı.
“Tamam ama bu rakam aile bütçesini nasıl etkileyecek? Çocukların okul masrafı, mutfak, ulaşım, aidat... Bunları da hesaba katmak gerekiyor.”
İkisinin yaklaşımı aslında birbirini tamamlıyordu. Mehmet rakamları ve ödeme planını çözmeye çalışıyor, Elif ise rakamın evin gerçek hayatındaki karşılığını düşünüyordu.
İşte deprem konutlarının geri ödeme meselesi de tam olarak böyle ele alınmalı: Sadece “aylık kaç lira?” diye değil, “hangi konut için, hangi hak sahipliği kapsamında, hangi borçlandırma sözleşmesiyle ve hangi ödeme planıyla?” diye bakarak.
Önce En Önemli Bilgi: Herkes İçin Aynı Tutar Yok
6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen hak sahiplerine teslim edilen afet konutlarında tek ve bütün vatandaşlar için geçerli bir “aylık taksit” rakamı bulunmuyor.
Resmî açıklamalara göre deprem konutlarında temel model 2 yıl ödemesiz, ardından 18 yıl faizsiz ve sabit taksitli toplam 20 yıllık ödeme planı şeklinde açıklanmış durumda. AFAD'ın yayımladığı bilgilendirme materyalinde de konutların maliyetlerinden altyapı maliyetleri ve yapılacak indirimler düşüldükten sonra hak sahipleri için 2 yıl ödemesiz, 18 yıl eşit taksitlerle faizsiz ödeme planı belirtiliyor.
Buradaki kritik kelime “sabit”.
Çünkü klasik bazı TOKİ satışlarında vatandaşların alışık olduğu şekilde belirli dönemlerde endekse bağlı taksit artışı bulunabiliyor. TOKİ'nin genel SSS sayfasında normal sosyal konut satışlarında taksit ve borç bakiyesinin dönemsel olarak artırılabildiği belirtiliyor.
Deprem konutları için açıklanan model ise bundan farklı şekilde faizsiz ve sabit taksit mantığına dayanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da Ocak 2026'da bu hususu özellikle vurguladı.
Peki rakam nasıl ortaya çıkıyor?
İşte hikâyenin asıl kısmı burada başlıyor.
Mehmet Hesabı Çıkarmaya Başlıyor
Mehmet telefonundaki hesap makinesini açtı.
“18 yıl kaç ay?” diye sordu.
Murat hemen cevap verdi:
“216 ay.”
Mehmet başını salladı.
“Demek ki borçlandırma bedelini, ilgili indirimler ve mevzuattaki hesaplama sonrasında kalan tutarı 216 aya bölersen yaklaşık aylık sabit taksit ortaya çıkıyor.”
Elbette gerçek hesap, kişinin imzaladığı borçlandırma sözleşmesindeki tutar üzerinden yapılmalı. Her konutun, hak sahipliğinin ve ilgili uygulamanın bedeli aynı olmak zorunda değil.
Örneğin sadece matematik mantığını göstermek için:
1.000.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 4.630 TL aylık taksit.
1.200.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 5.556 TL aylık taksit.
1.500.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 6.944 TL aylık taksit.
Bunlar belirli bir deprem konutunun resmî taksit rakamları değildir; yalnızca 18 yıllık faizsiz eşit taksit sisteminin matematiksel olarak nasıl çalıştığını göstermek için örneklenmiştir.
Elif hemen araya girdi:
“Peki 2 yıl boyunca hiç ödeme olmaması, evin tamamen ücretsiz olduğu anlamına mı geliyor?”
Mehmet sustu.
Zeynep cevap verdi:
“Hayır. Ödeme başlangıcının ertelenmesiyle borcun ortadan kalkması aynı şey değil.”
Tam da burada birçok tartışmanın kaynağı ortaya çıkıyordu.
“2 Yıl Ödemesiz” Ne Demek?
“2 yıl ödemesiz” ifadesi, hak sahibinin konutu teslim aldığı andan itibaren belirli koşullarda ilk iki yıllık dönemde taksit ödememesi anlamına geliyor.
Ancak bu, konutun borçlandırılmadığı veya herhangi bir mali yükümlülük bulunmadığı anlamına gelmiyor.
AFAD'ın deprem sonrası barınma faaliyetlerine ilişkin resmî bilgilendirmesinde açıkça 20 yıllık yapı belirtiliyor: 2 yıl ödeme yapılmayan dönem ve ardından 18 yıl eşit taksitlerle faizsiz ödeme.
Mehmet bu kez kâğıda büyük harflerle yazdı:
20 YIL = 2 YIL ÖDEMESİZ + 18 YIL ÖDEME
Elif de yanına başka bir not düştü:
Ama ev bütçeye teslim edildiğinde sadece taksit yok.
Çünkü yeni bir konutun aidatı, elektrik, su, doğalgaz, ulaşım ve diğer yaşam giderleri de var.
Bu nedenle deprem konutlarının geri ödemesini değerlendirirken sadece taksit miktarına bakmak yanıltıcı olabilir.
Deprem Sonrası Konut Meselesi Neden Sadece Bir Borç Hesabı Değil?
Sofradaki konuşma ilerledikçe konu rakamlardan tarihe kaydı.
Murat, 1999 Marmara Depremi'nden söz etti.
“Türkiye'de deprem sonrası konut meselesinin geçmişi aslında çok eski. Her büyük depremden sonra devletin yeniden yerleşim, hak sahipliği ve konut finansmanı konusunda farklı modeller uyguladığını görüyoruz.”
Zeynep telefonundan notlarına baktı.
“Bugünkü sistem de 6 Şubat 2023 depremlerinin büyüklüğü nedeniyle olağanüstü ölçekte bir yeniden yapılanmanın parçası.”
Bu tarihsel bakış önemliydi.
Çünkü deprem konutu, yalnızca bir apartman dairesi değildir.
Bir aile için kaybedilen evin yerine konan yeni bir yaşam alanıdır. Bir mahalle için yeniden kurulma girişimidir. Devlet açısından ise çok büyük sayıda insanın barınma ihtiyacını aynı anda karşılamaya yönelik bir kamu politikasıdır.
Nitekim TOKİ, 2025 yılı başındaki açıklamasında deprem bölgesinde yüz binlerce hak sahibinin konut süreçlerinin yürütüldüğünü ve konut teslimlerinin sürdüğünü bildirmişti.
2026'da da hak sahipliği ve borçlandırma süreçleri devam etti. Örneğin İstanbul AFAD'ın 29 Haziran 2026 tarihli duyurusunda, 6 Şubat depremlerinden etkilenen 11 ilde noter kuralarıyla konut çıkan bazı hak sahipleri için açık borçlandırma işlemlerinin 29 Haziran-27 Ağustos 2026 tarihleri arasında yapılacağı duyuruldu.
Bu ayrıntı önemli.
Çünkü “ev çıktı” ile “borçlandırma işlemi tamamlandı” aynı aşama olmayabilir.
Elif'in Sorusu: Peki Ailenin Gerçek Yükü Ne Olacak?
Elif, Mehmet'in yaptığı hesapları bir kenara bıraktı.
“Şimdi sana başka bir soru soracağım,” dedi.
“Diyelim ki aylık taksit 5 bin lira. Bu rakamı ödeyebiliyor olmak gerçekten rahat olduğumuz anlamına gelir mi?”
Deprem Konutları Geri Ödemeleri Ne Kadar? Bir Akşamın İçinden Bakınca Rakamlar Başka Görünüyor
Geçenlerde bir depremzede ailesinin yeni teslim edilen evlerinin önünde yaptığı konuşmaya denk geldim. Aslında konuşulan şey çok tanıdıktı: “Bu evin geri ödemesi ne kadar olacak?”
Sorunun kendisi kısa ama cevabı tek bir rakamdan ibaret değil.
O akşam sofrada dört kişi vardı: Mehmet, eşi Elif, Mehmet'in kardeşi Murat ve Elif'in üniversiteden arkadaşı Zeynep. Masanın üzerinde çay bardakları, birkaç resmi evrak ve telefon ekranında açılmış hesap makinesi duruyordu.
Mehmet kâğıtları önüne çekti.
“Önce sistemi anlayalım,” dedi. “Toplam borç ne? İlk ödeme ne zaman? Kaç yıl sürecek? Bunları netleştirmeden aylık taksite bakmanın anlamı yok.”
Elif ise başka bir noktaya takılmıştı.
“Tamam ama bu rakam aile bütçesini nasıl etkileyecek? Çocukların okul masrafı, mutfak, ulaşım, aidat... Bunları da hesaba katmak gerekiyor.”
İkisinin yaklaşımı aslında birbirini tamamlıyordu. Mehmet rakamları ve ödeme planını çözmeye çalışıyor, Elif ise rakamın evin gerçek hayatındaki karşılığını düşünüyordu.
İşte deprem konutlarının geri ödeme meselesi de tam olarak böyle ele alınmalı: Sadece “aylık kaç lira?” diye değil, “hangi konut için, hangi hak sahipliği kapsamında, hangi borçlandırma sözleşmesiyle ve hangi ödeme planıyla?” diye bakarak.
Önce En Önemli Bilgi: Herkes İçin Aynı Tutar Yok
6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen hak sahiplerine teslim edilen afet konutlarında tek ve bütün vatandaşlar için geçerli bir “aylık taksit” rakamı bulunmuyor.
Resmî açıklamalara göre deprem konutlarında temel model 2 yıl ödemesiz, ardından 18 yıl faizsiz ve sabit taksitli toplam 20 yıllık ödeme planı şeklinde açıklanmış durumda. AFAD'ın yayımladığı bilgilendirme materyalinde de konutların maliyetlerinden altyapı maliyetleri ve yapılacak indirimler düşüldükten sonra hak sahipleri için 2 yıl ödemesiz, 18 yıl eşit taksitlerle faizsiz ödeme planı belirtiliyor.
Buradaki kritik kelime “sabit”.
Çünkü klasik bazı TOKİ satışlarında vatandaşların alışık olduğu şekilde belirli dönemlerde endekse bağlı taksit artışı bulunabiliyor. TOKİ'nin genel SSS sayfasında normal sosyal konut satışlarında taksit ve borç bakiyesinin dönemsel olarak artırılabildiği belirtiliyor.
Deprem konutları için açıklanan model ise bundan farklı şekilde faizsiz ve sabit taksit mantığına dayanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da Ocak 2026'da bu hususu özellikle vurguladı.
Peki rakam nasıl ortaya çıkıyor?
İşte hikâyenin asıl kısmı burada başlıyor.
Mehmet Hesabı Çıkarmaya Başlıyor
Mehmet telefonundaki hesap makinesini açtı.
“18 yıl kaç ay?” diye sordu.
Murat hemen cevap verdi:
“216 ay.”
Mehmet başını salladı.
“Demek ki borçlandırma bedelini, ilgili indirimler ve mevzuattaki hesaplama sonrasında kalan tutarı 216 aya bölersen yaklaşık aylık sabit taksit ortaya çıkıyor.”
Elbette gerçek hesap, kişinin imzaladığı borçlandırma sözleşmesindeki tutar üzerinden yapılmalı. Her konutun, hak sahipliğinin ve ilgili uygulamanın bedeli aynı olmak zorunda değil.
Örneğin sadece matematik mantığını göstermek için:
1.000.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 4.630 TL aylık taksit.
1.200.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 5.556 TL aylık taksit.
1.500.000 TL borç / 216 ay = yaklaşık 6.944 TL aylık taksit.
Bunlar belirli bir deprem konutunun resmî taksit rakamları değildir; yalnızca 18 yıllık faizsiz eşit taksit sisteminin matematiksel olarak nasıl çalıştığını göstermek için örneklenmiştir.
Elif hemen araya girdi:
“Peki 2 yıl boyunca hiç ödeme olmaması, evin tamamen ücretsiz olduğu anlamına mı geliyor?”
Mehmet sustu.
Zeynep cevap verdi:
“Hayır. Ödeme başlangıcının ertelenmesiyle borcun ortadan kalkması aynı şey değil.”
Tam da burada birçok tartışmanın kaynağı ortaya çıkıyordu.
“2 Yıl Ödemesiz” Ne Demek?
“2 yıl ödemesiz” ifadesi, hak sahibinin konutu teslim aldığı andan itibaren belirli koşullarda ilk iki yıllık dönemde taksit ödememesi anlamına geliyor.
Ancak bu, konutun borçlandırılmadığı veya herhangi bir mali yükümlülük bulunmadığı anlamına gelmiyor.
AFAD'ın deprem sonrası barınma faaliyetlerine ilişkin resmî bilgilendirmesinde açıkça 20 yıllık yapı belirtiliyor: 2 yıl ödeme yapılmayan dönem ve ardından 18 yıl eşit taksitlerle faizsiz ödeme.
Mehmet bu kez kâğıda büyük harflerle yazdı:
20 YIL = 2 YIL ÖDEMESİZ + 18 YIL ÖDEME
Elif de yanına başka bir not düştü:
Ama ev bütçeye teslim edildiğinde sadece taksit yok.
Çünkü yeni bir konutun aidatı, elektrik, su, doğalgaz, ulaşım ve diğer yaşam giderleri de var.
Bu nedenle deprem konutlarının geri ödemesini değerlendirirken sadece taksit miktarına bakmak yanıltıcı olabilir.
Deprem Sonrası Konut Meselesi Neden Sadece Bir Borç Hesabı Değil?
Sofradaki konuşma ilerledikçe konu rakamlardan tarihe kaydı.
Murat, 1999 Marmara Depremi'nden söz etti.
“Türkiye'de deprem sonrası konut meselesinin geçmişi aslında çok eski. Her büyük depremden sonra devletin yeniden yerleşim, hak sahipliği ve konut finansmanı konusunda farklı modeller uyguladığını görüyoruz.”
Zeynep telefonundan notlarına baktı.
“Bugünkü sistem de 6 Şubat 2023 depremlerinin büyüklüğü nedeniyle olağanüstü ölçekte bir yeniden yapılanmanın parçası.”
Bu tarihsel bakış önemliydi.
Çünkü deprem konutu, yalnızca bir apartman dairesi değildir.
Bir aile için kaybedilen evin yerine konan yeni bir yaşam alanıdır. Bir mahalle için yeniden kurulma girişimidir. Devlet açısından ise çok büyük sayıda insanın barınma ihtiyacını aynı anda karşılamaya yönelik bir kamu politikasıdır.
Nitekim TOKİ, 2025 yılı başındaki açıklamasında deprem bölgesinde yüz binlerce hak sahibinin konut süreçlerinin yürütüldüğünü ve konut teslimlerinin sürdüğünü bildirmişti.
2026'da da hak sahipliği ve borçlandırma süreçleri devam etti. Örneğin İstanbul AFAD'ın 29 Haziran 2026 tarihli duyurusunda, 6 Şubat depremlerinden etkilenen 11 ilde noter kuralarıyla konut çıkan bazı hak sahipleri için açık borçlandırma işlemlerinin 29 Haziran-27 Ağustos 2026 tarihleri arasında yapılacağı duyuruldu.
Bu ayrıntı önemli.
Çünkü “ev çıktı” ile “borçlandırma işlemi tamamlandı” aynı aşama olmayabilir.
Elif'in Sorusu: Peki Ailenin Gerçek Yükü Ne Olacak?
Elif, Mehmet'in yaptığı hesapları bir kenara bıraktı.
“Şimdi sana başka bir soru soracağım,” dedi.
“Diyelim ki aylık taksit 5 bin lira. Bu rakamı ödeyebiliyor olmak gerçekten rahat olduğumuz anlamına gelir mi?”